Ülkeler
Ana Sayfası

" Sudan " Genel bilgileri

Ana sayfa

www.Hazer.tv

G0ney Sudan

Sudan Bilgileri

Sudan Resimleri

Sudan Haberleri

 

Sudan Cumhuriyeti

Sudan Cumhuriyeti

Sudan bayrak
Sudan arma
Sudan nerede

Resmi İsmi:

جمهورية السودان
Cumhuriyet es-Sûdân (Arapça)

İngilizce İsmi:

Republic of the Sudan

Başkent:

Hartum

Yönetim:

Federal Başkanlık Cumhuriyeti

Devlet Başkanı:

Ömer el-Beşir

Kuruluş Günü:

Nubian krallıklar:

Sennar Hanedanı:

Birleştirilmiş Mısır-Sudan:

Anglo-Mısır Sudan:

Bağımsızlık:

Mevcut Anayasa:

 

M.Ö. 3500

1504

1820

1899

1 Ocak 1956 (Mısır ve Birlşk. Krallık'tan)

9 Ocak 2005

Yüzölçümü:

1.886.068 km²

Konumu:

Afrika

Resmi Dil:

Arapça, İngilizce

Yerel Diller:

Arapça ve çok az yerli diller

Nüfus:

37.289.406 (2014)

Etnik Grup:

Araplar %70 ve Nubians, Zaghava, Hıristiyan Araplar

Yaygın Dinler:

% 97 İslam ve %3 Hıristiyan

Para birimi:

Sudan Poundu (SDG)

İnternet:

xxx.sd

Telefon Kodu:

+249

Sudanlı kadın

sudan woman

 
  Sudan çölü

Sudan ya da resmî adıyla Sudan Cumhuriyeti ya da Kuzey Sudan, Afrika'nın en geniş 3. ülkesi. Başkenti Hartum'dur. Bir Doğu Afrika ülkesi olan Sudan kuzeyden Mısır, kuzeydoğudan Kızıldeniz, doğudan Etiyopya ve Eritre, güneyden Güney Sudan, batıdan Orta Afrika Cumhuriyeti ve Çad, kuzeybatıdan da Libya'yla çevrilidir. Nil nehri Sudan'ı Güney ve Kuzey Sudan olmak üzere ikiye ayırır. Hartum'un Rafediye bölgesi yakınlarında Beyaz Nehir ile Mavi nehir birleşir. Sudan'ın ortasından, dış ilişkilerinde kültürel, toplumsal ve ekonomik olarak büyük rol oynayan Nil Vadisi geçer.

İnsanların Sudan'da yaşamaya başlaması milattan önce 5000 yılına kadar uzanır. Yaklaşık 1886 milyon km2'lik yüzölçümü ile dünyanın en büyük 16. ülkesidir. Ülkenin, 2011 yılında Sudan ve Güney Sudan olarak ikiye ayrılmasından sonra yüzölçümü bakımından Afrika'nın en büyük ülkesi olma özelliğini Cezayir'e kaptırmıştır.

Sudan kadınlarıSudan kadınlarıSudanlı Kadın bürokrat

Sudanlı genç

 

Tarihi

Tarihi kaynaklarda Sudan denirken kastedilen alan bugünkü Sudan’ın topraklarından çok geniş bir alandır. Araplar Afrika'ya girdikten sonra zencilerin yaşadığı ve Kızıldeniz kıyılarından başlayarak Batı Afrika'ya kadar uzanan geniş bir alana Biladu's-Sudan (Siyahlar Ülkesi) adini vermişlerdi. Daha sonra "Bilad" kelimesi atılarak bu bölgeye sadece Sudan denmiştir. Bugünkü Sudan ise, Doğu Sudan denirken kastedilen bölgedir. Mısır’ın 639'da Amr ibnu'l-As tarafından fethedilmesinden sonra bu ülkeye yerleşen Müslümanlar kısa süre sonra ticaret için Sudan pazarlarına gitmeye başladılar. Sudanlılar da İslam’ı ilk olarak bu tüccarlar sayesinde tanıdılar. Sudanlılardan bazıları İslam’ı tanıdıktan sonra kısa süre içinde bu dine ısındılar ve daha önce Sudan'a girmiş olan Hıristiyanlığın etkisi zayıflamaya başladı. Mısır’a yerleşen Müslümanlar 7. yüzyılın ortalarından itibaren Sudan’ı ele geçirmek için birtakım askeri hareketler gerçekleştirdiler. Bu fetih hareketleri uzun süre devam etti. 1172'de Selahaddin Eyyubi'nin kardeşi Turan Şah, 1260'ta da Baybars bugünkü Sudan topraklarına birer sefer düzenlediler. Bu seferlerden sonra buralarda İslam daha da güçlenmeye başladı.

  İsmail Paşa

İsmail Paşa

1517'de Osmanlı Devleti'nin Mısır’ı fethetmesi Sudan'da etkisini gösterdi. Ancak aynı dönemde Sudan'da varlığını sürdüren Func Devleti de güneye doğru kayarak varlığını sürdürdü. Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa 1821'de Func Devleti'nin üzerine ordu göndererek Sudan topraklarını ele geçirdi. Ancak Mehmed Ali Paşa, Sudan'da halkı hiç memnun etmeyen bir siyaset güttü. Mehmed Ali Paşa, Sudan’ı fetheden İsmail Paşa'yı görevden alarak yerine kendi oğlunu geçirdi. O da birtakım siyasi hesaplarla Fransız ve İngilizlerle işbirliği yaptı ve bazı eyaletlerin valiliklerine onların adamlarını getirdi. Bu durum Sudan’ın Müslüman halkını rahatsız etti.

Muhammed Ahmed el-Mehdi adlı bir zat bazı kişileri etrafına toplayarak 1881'de bir hareket başlattı. Muhammed Ahmed el-Mehdi, etrafında topladığı kuvvete "ensar", hareketine de "ensar hareketi" adını veriyordu. Mehdi'nin hareketi kısa zamanda geniş bir alana yayıldı. Onun hareketini bastırmak için gönderilen ordular yenilgiye uğratıldılar. Ensar hareketi gösterdiği başarılarla hakimiyetine aldığı topraklar üzerinde ayrı bir yönetim kurdu. Mehdi, 22 Ocak 1885'te öldü ve yerine geçen oğlu Abdullah bin Muhammed, Omdurman'da Herbert Kitchner adlı İngiliz generalin komutasındaki Mısır kuvvetlerine yenildi. Daha sonra İngiliz güçler, Mısır’daki yönetimin yanlış uygulamalarını düzeltmeyi amaçladıklarını ileri sürerek 1899'da Sudan'a girdiler. İngilizler ilk iş olarak Muhammed Ahmet Mehdi'nin başlattığı hareketi tümüyle dağıttılar.

Muhammed Ahmed el-Mehdi  

Muhammed Ahmed el-Mehdi

1920'lerin başlarındaki isyan hareketleri başta İngiliz yönetimini sarsar gibi olduysa da ilerleyen birkaç yılda bastırıldılar ve Sudan 1 Ocak 1956'da bağımsızlığını elde edinceye kadar İngiliz işgalinde kaldı.

Darfur Sorunu

Darfur başkent Hartum'un 1300 km batısında bir bölgedir. Yerel ve Arap kabilelerin hayvancılıkla geçindiği bölgede su kaynakları ve otlakların paylaşımı konusundaki uyuşmazlıklar, kuraklığın etkisi ile büyümüş, 2003 yılında, yerel bir isyanın ardından, bölgedeki kabileler "Toro Boro" ile Sudan hükümeti tarafından kurulan ve desteklenen milis kuvvetleri (janjavid) arasında çatışmalar başlamıştır. Bu çatışmalarda Darfur nüfusunun üçte biri -yaklaşık 2 milyon insan- zorla yerinden edilirken, yüz binlerce insan öldürüldü. Halen 1,5 milyon kişi yerleştirildikleri mülteci kamplarında yaşamaktadır.

Sudanlı kadın

Hükümetin, Darfur bölgesinde, geniş çaplı bir “etnik temizlik” başlattığı iddiaları üzerine, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 18 Eylül 2004 tarihinde, 1564 no'lu kararıyla genel sekreterden Sudan'da bir araştırma komisyonu kurulmasını istemiştir. Kurulan komisyon, 25 Ocak 2005'te, BM Genel Sekreteri'ne bir rapor sunmuş ve sivil halkın korunması ve suçluların cezalandırılması için harekete geçilmesini tavsiye etmiştir. Raporun ardından, Güvenlik Konseyi, 31 Mart 2005 tarihli ve 1593 no'lu kararı ile olayı Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşıma kararı almıştır.

6 Haziran 2005'te UCM savcısı Luis Moreno Ocampo, Darfur'da işlenen suçlar hakkında soruşturmayı resmi olarak açmış ve dosya Hakim Akua Kuenyehia (Gana) başkanlığındaki 1 no'lu Ön Yargılama Dairesine iletilmiştir.

Ahmad al-Bashir  

Omar Hassan Ahmad al-Bashir

1989 askeri darbe ile iktidara geldi.

Cumhurbaşkanı Beşir 2000 yılında yeniden seçildi.

 

2007'de Sudan hükümeti destekli Janjavid adı verilen paramiliter gruplarla, ( Toro Boro ) Sudan Özgürlük Hareketi (Haraka Tahrir Sudan) denen asiler arasındaki çatışmalara sahne olmaktadır. Militer gruplara destek olduğunu ve etnik temizliği kabul etmeyen Sudan hükümeti, Nisan 2007'de Amerikan ambargosu ve diğer baskılara da dayanamayarak, Birleşmiş Milletler'in (BM) Darfur'da barışı sağlamaya yönelik operasyonlarını, "silahlı havadan konuşlandırma dahil" kabul ettiklerini açıkladı.

4 Mart 2009 tarihinde Uluslararası Ceza Mahkemesi Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir hakkında Darfur Bölgesinde soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlemekten dolayı tutuklama emri çıkartmıştır. Böylece görev başındaki bir lidere ilk kez soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç cezası onanmış oldu. Ömer el-Beşir, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin kuruşundan (2002 yılından) bu yana hakkında tutuklama emri çıkartılan en üst düzey yetkili.

Diller

Resmi dil ve eğitim dili Arapçadır. Halkın çoğunluğu Arapça bilmekle birlikte, çoğunluğun ana dili Arapça değildir, Nübyece, Beja, Fur, Nuban, Ingessana gibi diller konuşulur. 2005 Anayasasından sonra resmi dili Arapça ve İngilizce olmuştur.

Yönetim

Sudan'ın yeni siyasi haritası

Sudan, 2011 yılı itibiriyle 15 eyalete (wilayat, çoğul: wilayah) ayrılmıştır. Bu eyaletler de kendi içinde ilçelere ayrılır.

Önemli şehirleri: Hartum (başkent), Omdurman (en büyük şehir), Port Sudan, Vad Medeni, El Obeid, El Gadarif, Nyala, Atbara, Kassala, Wau, Kosti

  Tren istasyonu

Ulaşım

Sudan'ın doğuda Kızıldeniz'e kıyısı olması sebebiyle hem Akdeniz hem de Hint Okyanusu'na bağlantısı vardır. Ülkenin deniz kıyısındaki en önemli şehri ve limanı Kızıldeniz kıyısındaki Port Sudan şehridir. Port Sudan, balıkçılık ve turizmin yanı sıra deniz ticaretinin ve ulaşımının da hareketli olduğu bir merkezdir.

Başkent Hartum, Sudan'ın en büyük havaalanına ev sahipliği yapmaktadır. Bu havaalanı, Sudan'ın en büyük havayolu şirketi olan Sudan Havayolları'nın ana terminalidir. Şehrin güneydoğu sınırına yakın inşa edilmiş olan terminal, şehrin hızlı gelişimi ile şehrin kalbi konumuna gelmiştir. Omdurman'da yeni yapılmakta olan uluslararası havaalanı Sudan'ın en büyük havaalanı olma özelliğini alacaktır. Bu havalimanları dışında Güney Sudan'daki Juba Havalimanı ve Port Sudan Havalimanı da büyüklük sırası ile ardı sıra yer alır.

Mavi Nil'i geçen köprüler Hartum'u Kuzey Hartum'a bağlarlar: El Mek Nimir Köprüsü, Mavi Nil Kara & Demiryolu Köprüsü, Kober Köprüsü, Şambat Köprüsü ve Tuti Köprüsü

Sudan'da, başkent Hartum'u Mısır'a Port Sudan'a ve El Obeid'e bağlayan demiryolları bulunmaktadır. Batı da Nyala ve güneyde Wau şehirlerine kadar uzanan toplam 3500 ila 4000 km. uzunluğunda demiryolu şebekesi mevcuttur.

İngiliz eski mecmua Sudan'da piramitler

Sudan ulaşım, Darfur

 

Zebralar

Başkent Hartum, Nil Nehri kıyısındaki Bahri (Kuzey Hartum) ve Omdurman’ın ile üç bitişik şehirden oluşuyor. Kentler birbirleriyle köprülerle bağlanıyor. Merkez Mavi ve Beyaz Nil ırmaklarının birleştiği noktanın hemen güneyinde yer alıyor. Mısır’a, Port Sudan’a ve el-Ubeyyiz’e demir yollarıyla bağlı olan Hartum, Mavi ve Beyaz Nil üzerindeki suyolu trafiğiyle ve uluslar arası havaalanıyla önemli bir ticaret ve ulaşım merkezi.

Sudan'ın modern başkenti Hartum; sahip oduğu yüksek binalar, camiler, pazarlar ve loş bulvarlarıyla farklı bir görüntüye sahiptir.

Beyaz ve Mavi Nil nehirlerinin kavşak noktasında yer alan Hartum'un en çarpıcı noktaları Omdurman Deve Çarşısı, Arap Pazarı ve Ulusal Müze'dir. Bajrawiya, Naga ve Meroe, başkentin en önemli arkeolojik alanlarıdır.

Kızıl Deniz sahili, Sudan'ın en önemli turizm bölgelerindendir. Sudan Limanı, Suakin ve Arous Turist Köyü, bu bölgeyi keşfetmek için en önemli üç yerdir. Sahilin dağlık bölümüne yerleşmiş olan Erkowit tatil beldesi, Kızıl Deniz manzaraları ve daima yeşil kalan bitki örtüsüyle muhteşem bir yerdir.

Ülkenin kuzey bölümü, Nubian ve Libyan çölleri ile örtülüdür. Buradaki tek verimli toprak Nil Vadisi'nde yer almaktadır. 

Sudan medyası

Basın: Al-Ra'y al-Amm, Khartoum Monitor, Al-Khartoum, Alwan, Al-Sahafah, Al-Anba, The Juba Post.

Televizyon: Sudan National Broadcasting Corporation (SNBC), Southern Sudan TV

Haber Ajansı/internet: Sudan News Agency (Suna) in Arabic, English and French, Sudan Tribune - English-language, news site, based in France

 


 

Sudan ayrıntılı harita
Bağımsızlık ilanıEski Sudan,tarihi resim

Ana sayfa

Haber Dünya Ülkeler Türkiye Bilim Aktüel Görsel

Son Güncelleme:13/02/15

Ülkeler haber

Ülkeler Bilgi

Ülkeler Resim Dünya Kurumları

Sayfa Başı