" Mali " Güncel Haberleri

Ülkeler Haber ve Bilgileri

Mali Güncel Haberleri

Mali Genel Bilgileri

Mali Resimleri

Mali'de geçici hükümet kuruldu

Mali’de geçen ay darbe yapan askerlerin sivil yönetimine geçmeyi kabul etmesinden sonra atanan geçici devlet başkanı geçici hükümeti açıkladı.

Geçici Devlet Başkanı Dioncunda Traore, bakanlar kuruluna 24 bakan atadı. Geçici kabinede eski hükümetten isimler yer almazken, savunma, iç güvenlik ve içişleri bakanlıklarına askerlerin getirildiği kaydedildi.

Mali’de yeni hükümetin ne kadar görevde kalacağı ve seçimlerin ne zaman yapılacağı henüz netlik kazanmadı.

Eski Meclis Başkanı Traore, 21 Mart’ta darbe yapan liderlerin Batı Afrika ülkelerinin arabuluculuğunda anayasal düzene geçmeyi kabul etmesinin ardından geçici devlet başkanı olmuştu.

25 Nisan 2012

Mali'de bir şeriatçı lider

İsyancıların bağımsızlık ilanıyla birlikte fiilen bölünen Mali’de bir isim Batı’nın özellikle ilgisini çekiyor: Şeriat devleti kurmak isteyen Ensar ed-Din adlı örgütün lideri İyad ag Gali…

Batı Afrika ülkesi Mali’de yıllardır bağımsızlık mücadelesi veren Tuaregler geçtiğimiz cuma günü önemli bir adım attı. Azavad Ulusal Kurtuluş Hareketi (MNLA) ülkenin kuzeyinde bağımsızlık ilan etti. Böylece ülke, güneyi bir askerî cuntanın kuzeyi ise isyancıların denetiminde olmak üzere fiilen iki parçaya bölünmüş oldu. Ancak fiilen bağımsız bölgede MNLA tek ve tartışmasız güç değil. Bu hareketle ittifak halinde olan Ensar ed-Din (Dinin Yardımcıları) de kimi kentlerde yönetimi ele geçirmiş durumda. Belli bölgeleri UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınan Timbuktu da bu kentlerden biri.

Ensar ed-Din örgütünün “Ben bağımsızlık istemiyorum, ben halkım için şeriat istiyorum” diyen lideri İyad ag Gali özellikle Batı tarafından kaygıyla izleniyor. İyad ag Gali'nin hedefi, Azavad bölgesinin bağımsızlık kazanması ve resmen tanınması değil. Amaç bir şeriat devleti kurmak. Ag Gali mart ayında yaptığı açıklamada, “Mali’de İslamî devlet kurmak isteyenler bizdendir. İslamî bir devlete karşı olan bize de karşıdır” demişti.

Ülkenin kuzeyinde bir grup genç ellerinde "Güvenliğimiz için, hangi ordu?" yazılı bir pankart tutuyor

Timbuktu'da şeriat yönetimi

İyad ag Gali'nin şeriat yönetimini Timbuktu'da çoktan hayata geçirmeye başladığı belirtiliyor. Kentte görev yapan bir memur salı günü “Timbuktu şeriat altındaki ilk gecesini geçirdi” dedi. Gelen bilgilere göre ag Gali bir gün önce kentteki imamlarla bir araya geldi ve kentte İslâm hukukunu hâkim kılmak istediğini söyledi. Kadınlardan örtünmeleri istendi ve bundan böyle pantolon giymeleri yasaklandı. Hırsızlık yapanların ellerinin kesileceği söylendi.

Hiç kuşkusuz bu adımlar şeriatçı Ensar ed-Din ile laik MNLA'nın da arasını açıyor. MNLA'nın mart ayı sonunda ag Gali ile ilgili açıklaması da bunu doğruluyor. Açıklamada ag Gali'nin bir “caniden” başka bir şey olmadığı ve “teokratik rejim kurma çabalarının Tuareg kültür ve uygarlığıyla bağdaşmadığı” ifade edilmişti. MNLA ile köprüleri atan ag Gali ise radyoda “Allah’ın yoluna dönmeyenlerin hepsi kâfirdir” ifadelerinde bulunmuştu.

Tüm bunlara karşın Ensar ed-Din grubunun sayı itibarıyla az olmakla birlikte hükümete karşı önemli bir güç olduğu ve MNLA’nın bu grubu karşısına almaktan çekindiği belirtiliyor.

İyad ag Gali'nin şeriat yönetimini Timbuktu'da çoktan hayata geçirmeye başladığı belirtiliyor

İsyanı başlatan emir

Ag Gali’nin kişisel yaşamına ilişkin çok az şey biliniyor. 50’li yaşlarında olduğu sanılan siyasi lider Cezayir sınırı yakınlarında ikamet eden Ifora aşiretinin bir üyesi. Hayvancılıkla uğraşan bir yörük ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen ag Gali'nin gençliğinde deve yarışlarına katılmaktan hoşlandığı ifade ediliyor. Bir dönem Libya'da kaldığı ve Cezayir’de geçirdiği yıllarda teknisyen ve idareci olarak görev yaptığı belirtiliyor.

Tuareg lideri 1990 yılında Menaka kentindeki bir askerî birliğe yönelik saldırıları yönetmişti. Verdiği saldırı emri o yıl başlayan ve beş yıl süren Tuareg isyanının da başlangıcı kabul ediliyor. Azavad Halk Hareketi'nin (MPA) lideri olarak bu isyanın içinde yer alan siyasi lider, Cezayir aracılığında yapılan barış görüşmelerinde de Tuareglerin temsilcisi olarak yer almıştı.

İsyanın sona ermesinin ardından ag Gali ticarete atıldı ve uzun yıllar kamuoyunda gözükmedi. Ancak ag Gali'nin 2000’li yılların başında El Kaide ile ilişkilerinin güçlendiği sanılıyor. Sahil Bölgesi’nde El Kaide üyelerinin rehine alma eylemleri olduğunda yabancı istihbarat servisleri de ag Gali’den arabuluculuk yapmasını istemişti. Ancak istihbarat üyeleri, notlarında ag Gali’nin “önceden hesaplanamaz” bir kişiliği olduğunu kaydetmişti. Ag Gali’nin bu dönemde dinî açıdan radikalleştiği ve bir dönem Pakistan’da da kaldığı sanılıyor.

10 Nisan 2012

Darbeden 18 Gün Sonra İstifa Etti

Mali'nin askeri darbeyle görevden uzaklaştırılan devlet başkanı istifa etti.

Mali'nin geçen ay askeri darbeyle görevden uzaklaştırılan devlet başkanı Amadu Tumani Ture'nin istifa ettiği bildirildi.

El Cezire'nin haberine göre, Batı Afrika Ülkeleri Ekonomi Topluluğu'nun arabulucusu Burkina Faso Dışişleri Bakanı Djibrill Bassole, Devlet Başkanı Ture'nin istifa mektubunu aldıklarını söyledi.

Ture'nin istifasıyla anayasal düzene geçmeyi kabul eden darbe lideri Amadu Sanogo'nun geçiş hükümeti kurulmasına ilişkin anlaşmayı uygulamasının yolu açılmış oldu.

Sanogo, Mali anayasası uyarınca Meclis başkanının, iktidar boşluğunda geçici devlet başkanı olarak görev yapacağını, yeni seçimlere gidecek geçici hükümeti kuracağını açıklamıştı.

Bölgedeki El Cezire muhabiri, Ture'nin istifasıyla birlikte yeni Mali hükümetinin oluşumuyla ilgili söylentilerin de başladığını belirtti.

Muhabir, bazı kaynaklara dayandırarak, askeri cuntanın bazı kilit bakanlıkları alacağını ifade etti.

Askerler, hükümetin ülkenin kuzeyindeki Tuareg isyancılarıyla yeterli mücadeleyi yapmadığı gerekçesiyle 21 Mart'ta darbe yapmıştı.

8 Nisan 2012

Mali darbecileri iktidarı bırakacak

Mali'de geçen ay yönetimi ele geçiren askeri cunta, bölgesel birlik Ecowas'la müzakereler üzerine iktidarı sivil bir yönetime devretmeyi kabul etti.

Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (Ecowas) da bunun karşılığında Mali'ye uyguladığı ticari ve ekonomik ambargoyu kaldıracak ve cunta yetkilileri için af ilan edecek.

Darbeciler, bu karara, isyancı Tuareg militanlarının ülkenin kuzeyini ele geçirip 'Azawad' adını verdikleri bölgede bağımsızlık ilan etmelerinin ardından ulaştı.

Mali cumhurbaşkanı Amadu Tumani Ture'yi Tuareglere karşı etkili mücadele edememekle suçlayan Yüzbaşı Amadou Sanogo liderliğindeki askerler, geçen ay iktidarı ele geçirmişlerdi.

Ecowas ile varılan anlaşma uyarınca askerler, iktidarı Meclis Başkanı Diouncounda Traore'ye devredecek.

Geçici Cumhurbaşkanlığı rolünü üstlenecek olan Traore ise ülkeyi seçimlere hazırlayacak.

Traore'nin iktidara geldikten sonra seçim düzenlemek için 40 gün süresi olacak.

Ecowas ile yapılan beş sayfalık anlaşmada iktidarın kesin olarak hangi tarihte devredileceği belirtilmiyor.

Darbeden sonra Tuareg güçleri, kuzeyde hiçbir direnişle karşılaşmadan üç büyük kenti ele geçirdi.

Bu kentler arasında Dünya Kültür Mirası listesinde yer alan Timbuktu da var.

Cuntaya baskı

Mali'nin Batı Afrika'daki komşuları, ay başında askeri yönetime karşı bir dizi yaptırım uygulama kararı almıştı.

Amerikan Yönetimi, Mali'deki siyasi krizin radikal İslamcıları güçlendirmesinden ve ülkenin toprak bütünlüğünün tehlikeye sokmasından kaygı duyduğunu açıklamıştı.

Tuareglerin ele geçirdiği kentlere radikal İslamcı Selefi grupların yerleşmeye başladığı yolunda haberler geliyor.

Afrika Birliği de Salı günü darbeci liderlere seyahat yasağı getirmiş ve mal varlıklarını dondurmuştu.

7 Nisan 2012

Tuaregler kuzey Mali'de bağımsızlık ilan etti

Mali'nin kuzeyindeki Tuaregler, Azawad diye adlandırdıkları ve geçen ayın sonunda ele geçirdikleri bölgede bağımsızlık ilan ettiler.

Azawad Ulusal Kurtuluş Hareketi'nin (MNLA) internet sayfasında yayımladığı bağımsızlık ilanında, "diğer ülkelerin sınırlarına saygı gösterileceği" de belirtildi.

Söz konusu hareket Mali hükümetinin devrilmesinden sonra bölgedeki kontrollerini artıran iki isyancı gruptan biri. Mali'deki darbeyi düzenleyenler, ülkedeki ayaklanmaların durdurulamamasını gerekçe göstermişlerdi.

Bu arada Uluslararası Af Örgütü, isyanların başlaması sırasında Mali'nin büyük bir insanlık kriziyle karşı karşıya olduğunu kaydetti. Af Örgütü, günlerdir yağmalamaların, adam kaçırma eylemlerinin ve kargaşa ortamının sürdüğü kuzeydeki Gao, Kidal ve tarihi Timbuktu kentlerine yardım kuruluşlarının girmesine derhal izin verilmesini istedi.

BM Güvenlik Konseyi'nin Mali'deki çarpışmalara son verilmesi çağrısında bulunmasından sonra, bölgedeki toprakları kontrol altına aldığını açıklayan MNLA isyancıları, dün de "tek yanlı ateşes" ilan etmişti.

Hareketin internet sitesinde bugün yayımlanan duyuruda, bağımsızlık ve komşu devletlerin sınırlarına saygı gösterileceği açıklamalarının yanı sıra, BM sözleşmesine de bağlı kalınacağı kaydedildi. MNLA, uluslararası topluluğa da, ilan edilen bağımsız yönetimi tanımaları çağrısında bulundu.

Azawad Ulusal Kurtuluş Hareketi (MNLA), geçen yıl, Libya'dan dönen, güçlü silahlarla donatılmış Tuareg askerlerinin de aralarında bulunduğu gruplarca kurulmuştu. Tuareg askerleri, Libya'da Muammer Kaddafi yönetimine destek veriyordu.

BM, isyancı gruplar arasında yer alan, el Kaide örgütüyle ilişkili olan ve Mali'nin tamamında şeriat uygulanmasını isteyen Ensar Dine örgütünden kaygı duyulduğunu açıklamıştı.

MNLA'nın tersine, Ensar Dine hareketi, kuzeyde bağımsız bir devlet kurma hedefini gütmüyor.

6 Nisan 2012

Askeri darbeye, Tibuktu'da Şeriatla karşılık verildi

Mali’de 22 Mart’ta askerlerin sivil iktidarı devirmesinin ardından bazı kentleri ele geçiren isyancı güçler, ülkenin kuzeyindeki Timbuktu kentinde şeriat ilan etti.

Mali'nin kuzeyindeki Timbuktu Belediye Başkanı Osman Hale, aşırı dinci Ensar hareketinin lideri İyad Gali'nin kentteki imamlarla bir toplantı yaptığını söyledi.

Hale, Gali'nin toplantı sırasında kentteki tüm kadınlardan peçe takmalarını isteyeceklerini, hırsızların elinin kesileceğini, zina yapanların ise taşlanarak öldürüleceklerini söylediğini belirtti.

Papaz Nock Ag Info Yattara ise, Timbuktu'daki 300 Hristiyanın büyük bir kısmının kentin pazar günü isyancıların eline düşmesinin ardından kaçtıklarını söyledi.

Cuntanın işbaşına geldiği Mali'de ülkenin kuzeyi, ocak ayından bu yana birçok kenti ele geçiren laik eğilimli isyancı Tuaregler ve aşırı dinci militanların saldırısı altında bulunuyor.

'ASKERİ OPERASYONLAR SON BULDU'

Tuareg isyancılarının önemli bölümünü oluşturan Ulusal Azavad Kurtuluş Hareketi ülkenin kuzeyindeki askeri operasyonlarına son verme kararı aldı.

Hareketin internet sitesinde, Ulusal Azavad Kurtuluş Hareketi'nin Genel Sekreteri Bilal Eşref imzalı açıklamada, gece yarısından itibaren askeri operasyonlara son verilmesine tek taraflı olarak karar verildiği belirtildi.

Açıklamada, "bu kararın, Azavad topraklarının tamamen özgürleşmesinin ardından ve başta BM Güvenlik Konseyi, ABD, Fransa ve bölge ülkeleri olmak üzere uluslararası toplumun talebi göz önüne alınarak verildiği" kaydedildi.

Hareket, bölge ülkelerine ve uluslararası topluma Mali'de Azavad halkına yönelik saldırıların önlenmesini garanti etme çağrısında bulundu.

5 Nisan 2012

Mali'de İsyancılar Timbuktu'yu ele geçirdi

İsyancı Tuaregler, Timbuktu'yu ele geçirdi.

Cuntanın işbaşına geldiği Batı Afrika ülkesi Mali'deki isyancı Tuaregler, ülkenin kuzeydoğusunda hükümetin kontrolündeki son kent olan Timbuktu'yu tamamen ele geçirdiklerini açıkladı.

Görgü tanıkları, kentin birçok semtinde özellikle kamu binalarının yağmalandığını ifade etti.

Cuntanın, Tuareg gruplarına ateşkes sağlanması için elçiler gönderdiği bildiriliyor.

Yoksul Batı Afrika ülkesi Mali'de askerler, Devlet Başkanı Amadou Toumani Toure'nin isyancılar karşısında başarısız olması gerekçesiyle yönetimi ele geçirmişti.

Öte yandan Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu devlet başkanları Senegal'in başkenti Dakar'da, Mali'deki krizi görüşecek.

Üye ülkelerin devlet başkanları ve uluslararası toplumun temsilcileri Mali konusunda alınabilecek önlemleri değerlendirecek.

01 Nisan 2012

Mali'de Askeri Cunta Yardım İstedi

Ayrılıkçı Tuaregler bir kasabanın kontrolünü ellerine geçirdiler.

Afrika'nın üçüncü büyük altın üreticisi olan Mali'de askeri darbenin ardından, ayrılıkçı Tuaregler ilk büyük zaferlerini kazandı.

Tuaregler, 2 gün süren çatışmanın sonunda, 25 bin nüfuslu Kidal kasabasının tamamen ellerine geçtiğini bildirdi.

Askeri cunta da, sivillerin yaşamını tehlikeye sokmamak için, askeri birliklerin kasabadan çekildiğini duyurdu.

Yapılan açıklamada, Mali ordusunun, ülkenin toprak bütünlüğünü ve sivillerin yaşamını koruyabilmesi için, dost ülkelerin yardımına ihtiyaç duyduğu kaydedildi.

Mali'nin kuzeyinde Kidal'a yakın kentlerde, Tuaregler'e karşı sivil direniş birlikleri oluşturulduğu haber veriliyor.

Mali'de askerler, sivil yönetimin ayrılıkçı Tuareglere karşı mücadelede yetersiz kaldığı gerekçesiyle, 9 gün önce darbe yapmıştı.

31 Mart 2012

Mali’de cuntaya karşı sivil inisiyatif

Mali’de siyasi partiler ve bazı sivil toplum kuruluşları, geçtiğimiz çarşamba günü Amadou Toumani hükümetini devirerek yönetime el koyan orduya karşı güç birliği yaptı. Başkent Bamako’da “Demokrasi için Birlik Cephesi” adını verdikleri oluşumu ilan eden 200 kadar kişi, cunta yönetimini kabul etmeyeceklerini bildirdi.

Oluşuma destek veren Milli Uyanış Partisi lideri Djeble Drame, “İyimser bir başlangıç yapmayı umuyoruz. Bizimle müzakere masasına oturacakları yönünde onlara güveniyoruz. Bu durumun en kısa sürede çözüme kavuşacağına inanıyoruz.” şeklinde konuştu.

Mali ordusu, hükümetin ülkenin kuzeyindeki isyancılarla mücadelede zayıf kaldığı gerekçesiyle, 21 Mart’ta başkanlık sarayı ve devlet televizyonunu işgal etmiş; ertesi gün de anayasayı askıya alıp yönetime el koyduklarını duyurmuştu.

Bu arada, askeri darbe sonrası gözaltında tutulan devrik hükümetin bakanlarının da aralarında bulunduğu 14 kişinin açlık grevine başladığı bildirildi.

26 Mart 2012

Halk Askeri yönetime karşı endişeli

Batı Afrika ülkesi Mali’de dün yapılan askeri darbenin ardından yönetimdeki belirsizlik sürüyor. Hükümette bulunan bazı bakanlar göz altına alınırken Devlet Başkanı Amadu Tumani Ture’nin askeri bir üste tutulduğu belirtiliyor. Darbe yapan askerlerin lideri ise yönetimi, seçilmiş devlet başkanına bırakacaklarını duyurdu.

Bu arada askerlerin ayaklanması sırasında başkent Bamako’da ölenlerin sayısı 3’e çıktı. Olaylarda 28 kişi ise yaralandı.

Devrik devlet başkanının güvende olduğu açıklandı: “Su anda onun nerde olduğu ile ilgili bir şey söyleyemem; ancak durumu iyi. O güvende. Bizim amacımız kimseyi incitmek değil.”

Darbenin ardından ülkede sokağa çıkma yasağı ilan edilirken, tüm sınırların kapatıldığı duyuruldu.

Mali Kızılhaç teşkilatı da önceki gün ve dün, çoğu kör kurşunla yaralanan 40 kadar kişinin Bamako ve Kati’deki hastanelerde tedavi altında bulunduğunu bildirmişti.

Halk ise ordunun ne yapacağı konusunda endişeli: “Biraz rahatladık ancak aynı zamanda hayal kırıklığına da uğradık. Çünkü o Mali’ye demokrasiyi getirmişti. Şimdi asker tarafından yönetimden uzaklaştırıldı.”; “Tamamen güvende olduğumu söyleyemem, çünkü yönetimde şu anda asker var. Onlar televizyonda bunu ilan ettiler, ancak kimse onların gerçekten ne düşündüğünü bilmiyor.”

Anayasayı askıya aldıklarını açıklayan askerler, devrik hükümeti, isyancı Tuareg halkıyla mücadelede kendilerine yeterince silah vermemekle suçluyor.

23 Mart 2012

Mali'de askeri darbe

Mali'de ayaklanan askerler iktidarı ele geçirdiklerini belirterek anayasayı askıya aldı.

Ordudan ayrılan bir grup asker, dün işgal ettikleri devlet radyo ve televizyon kurumundan yaptıkları açıklamada, Bamako'daki "yetersiz rejime son verdiklerini, tüm kurumların lağvedildiğini ve anayasayı askıya aldıklarını" belirtti.

Askerlerin sözcüsü, Devlet Başkanı Amadou Toumani Toure rejiminin "ülkenin kuzeyindeki krizi yönetmekteki yetersizliği üzerine" harekete geçtiklerini kaydetti.

Darbeci askerlerin lideri Amadou Sanogo, yine televizyondan yaptığı açıklamada, bugünden itibaren sokağa çıkma yasağı ilan ettiklerini belirtti.

'AMERİKALILAR EVLERİNDEN ÇIKMASIN'

Adının açıklanmasını istemeyen askerlerden biri, ''Tuareg isyancılarının ve aşırı dinci grupların saldırılar düzenlediği ülkenin kuzeyindeki durumdan bıktıklarını'' söylemişti.

ABD, çatışma haberleri üzerine Mali'deki gerginliğe diyalogla son verilmesi çağrısında bulundu. Açıklamada ayrıca Mali'deki ABD vatandaşlarının evlerinden çıkmamaları istendi.

22 Mart 2012

Timbuktu'nun İslami hazineleri

	El yazmalarının çoğu evlerde, aile yadigarı olarak büyük titizlikle saklanıyor.

Batı Afrika ülkelerinden Mali'nin yüzlerce yıllık kenti Timbuktu, İslam kültürünün önemli antik ticaret kavşaklarından. Nijer Nehri'nde tuz ticareti yapan gemiler.

Kentte şahıslar ve kütüphanelerin elinde bu dönemden kalma 300 bin kadar el yazması bulunduğu tahmin ediliyor.

Ben de Orta Çağ'dan kalma bu eşsiz eserlerin korumaya alınması için başlatılan bir projeyi incelemek üzere kente gittim. Timbuktu'ya uçakla gidilebiliyor. Ancak dünyanın en zor ulaşılan yerlerinden biri olarak ünlendiğinden, 19. yüzyılda kentle ilgili efsanelere kapılan pek çok kaşif buraya ulaşmaya çalışırken öldüğünden, ben de uçakla gitmenin hata olacağına karar verdim. Velhasıl, başkent Bamako'dan iki günlük bir karayolu yolculuğuna çıktım. Yolun büyük bölümü delik deşik bir toprak patikadan ibaretti.

Bunca kitabın Sahra Çölü'nü aşarak bu küçük çöl kentine ulaşana dek neler geçirip, ne tesadüflere uğradığını düşünmek bile beni büyülüyor.

Muhammed Gallo Dicko: Cennetteki kütüphanenin ideal bekçisi.

Kuzeye doğru giderken sadece tek bir kasabanın yanından geçtim. Onun dışında manzara akasya ağaçları, kayalar ve kumun çeşitli oranlarda karışımından ibaretti.

Ama tam dünyanın sonuna ulaştığınızı düşündüğünüz, bu rüzgarlı kıraç ovalarda canlı hiç bir şey bulunmayacağına inanmaya başladığınız bir noktada birden dallarında uzun zarif kuyruklu, harikulade mavi kuşlar olan ağaçlar karşınıza çıkıveriyor.

İkinci gün şafak sökerken, çalılıklar Nijer Nehri'nin muazzam deltasına açıldı. Mali denize kıyısı olmayan bir ülke. Ancak bunun deniz olmadığına inanmak zor. Üzerine serpiştirilmiş bir kaç tahta kano olan ışıl ışıl bir su kütlesi ufka dek uzanıyor.

El yazmalarının çoğu evlerde, aile yadigarı olarak büyük titizlikle saklanıyor.

Nihayet Timbuktu'ya vardığınızda ise 21. yüzyılda yaşadığımıza şüphe kalmıyor.

Reklam levhaları, sokak lambaları ve cep telefonu verici kuleleri kentteki en büyük caminin yanı başında yükseliyor.

	Nijer Nehri'nde tuz ticareti yapan gemiler.

Bu camii 14. yüzyılda Mali'nin büyük hükümdarı Mansa Musa tarafından inşa ettirilmiş.

Onun altınlar içerisinde, 60 bin kişilik maiyetiyle Mekke'ye yaptığı hac, tarihe geçmiştir.

Timbuktu'nun inanılmaz zenginliklerle dolu uzak bir diyar olduğu efsaneleri de Mansa Musa'nın bu hac ziyaretine dayanıyor.

Mali hala en büyük altın üreticilerinden biri. Mansa Musa'nın kurduğu İslam Üniversitesi'ne de hala dünyanın dört bir yanından alimler geliyor. Bir zamanlar, yüzlerce yıl evvelse sakinlerinin sayısının 25 bini bulduğu söyleniyor.

İşte o vakitlerde öğrencilerle beraber pek çok ülkeden tacirler de Timbuktu'ya gitmiş, beraberlerinde her konuda kitaplar taşımışlar.

Kentte bu el yazmalarından hala 300 bin kadar olduğuna inanılıyor.

Kuru iklim korumuş Kimileri 800 yıllık olan bu eserlerin çoğu evlerde, aile yadigarı olarak büyük titizlikle saklanıyor.

1960'lardan itibarense Timbuktu'nun inanılmaz sıcak ve kuru iklimi sayesinde bunca zaman bozulmayan bu belgeleri toplayıp tamir etmek için ilk girişimler başladı.

Şu sıralarda en kapsamlı girişimlerden birisini Ahmed Baba Enstitüsü yürütüyor.

Yöneticisi Muhammed Gallo Dicko, bana cennetteki bir kütüphanenin ideal kütüphane görevlisi gibi göründü.

Kentin sakin, sessiz bir köşesine gizlenmiş, çiçekler ve ağaçlar arasındaki kütüphanesinde geleneksel gök mavisi "boubou" cübbesi ve beyaz nakışlı takkesiyle beni kütüphanenin ana salonunda gezdirdi.

Tıp, edebiyat ve şiir alanlarında keşfettiği en sevdiği yazmalardan söz ederken gözleri parlıyordu.

Kısmen Güney Afrika Cumhuriyeti'nin desteklediği enstitü, tamir ettiği yazmalardan şimdiye dek sadece bir vitrini sergiye hazırlayabilmiş -- ama içindeki kitaplar çok güzel sunulmuş.

Muhammed Gallo Dicko: Cennetteki kütüphanenin ideal bekçisi.

Bazılarının sayfaları altın varaklarla ve hat sanatının rengarenk, zarif örnekleriyle bezenmiş.

Rusya'dan geldiğine inanılan kağıtlardaki el yazmalarının büyük bölümü İslami eserlerden oluşuyor. Ancak simyadan astronomiye, her türlü konuda yazılmış olanlar da çıkıyor aralarında .

Muhammed Bey beni restorasyon için bekleyen kitapların tutulduğu bir odaya götürdü. Burada kitaplarla dolu 10'dan fazla dolap saydım.

Bilgisayar odasında ise sayfaları tek tek kataloglar halinde arşivleyip, dijital ortama aktaran İsmail Traore ile tanıştım.

Herşeyi tarayıp sisteme aktarmanın ne kadar süreceğini sorduğumda, sadece arkasına yaslanıp gülmekle yetindi.

Tacirlerin kenti;

Bunca kitabın Sahra Çölü'nü aşarak bu küçük çöl kentine ulaşana dek neler geçirip, ne tesadüflere uğradığını düşünmek bile beni büyülüyor.

Pek çok Avrupalı keşif yolculuklarına çıkmayı bile düşünmezken, Timbuktu İslam aleminin en önemli çekim merkezlerinden birisiydi.

Batılılarca neredeyse var olamayacak kadar ücra bir yerde diye tasvir edilen bu kent, aslında 15. yüzyılda, Sahra Çölünü geçen tacirler için önemli bir kavşak noktasıydı.

Şimdi etrafta modern dünyayla ilişkilendireceğiniz, cep telefonlarını, otomobilleri, restoranları, biraları görmek aslında şaşırtıcı olmamalı. Çünkü Timbuktu yaşayan, capacanlı bir yer.

Çölün ortasında ne kadar yalnız olduğunu ise Bamako'ya dönmek için isteksizce uçağa bindiğimde anladım.

Pistten yükselir yükselmez, Sahra'nın sarı bir bulut gibi uzanan kum tepelerini görüyorsunuz.

Bir kaç dakika içindeyse Timbuktu'nun küçük yeşil vahaları, döne döne yükselen toz bulutları arasında gözden kayboluveriyor.

30/11/2007 Celeste Hicks-BBC Türkçe