|
Apel |
Pay bedelinin taksitle
ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda, ortaklık yönetim kurulu
tarafından ortaklara yapılan çağrıya denir. |
|
Aracı Kuruluş |
Sermaye piyasası
faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’nca yetkili
kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır. |
|
Aracı Kurum |
Sermaye piyasası faaliyetinde
bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık yetkisi
verilmiş anonim ortaklıklardır. |
|
Aracılık |
Sermaye piyasası araçlarının,
yetkili aracı kuruluşlar tarafından, kendi nam ve hesabına, başkası nam
ve hesabına, kendi namına ve başkası hesabına alım satımıdır. |
|
Aracılık Yüklenimi |
Halka arz edilecek sermaye
piyasası araçlarının tamamının satılacağının aracı kuruluş veya
kuruluşlar tarafından ihraçcı şirkete taahhüt edilmesidir. İki türlü
olur: bakiyeyi yüklenim veya tümünü yüklenim. |
|
Arbitraj |
Fiyat farklarından yararlanmak
amacıyla para, kıymetli maden, tahvil ve hisse senedi alıp satma
işlemidir. |
|
Ayı Piyasası |
Gelecek hakkında karamsarlığın
ve fiyatların düşeceği beklentisinin hakim olduğu piyasalardır. Bu
piyasalarda kişiler ellerindeki hisse senetlerini gelecekte daha düşük
fiyattan satın alabilecekleri düşüncesi ile satarlar. |
|
Bağımsız Dış Denetim |
Ortaklıkların ve sermaye
piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak veya Kurulca istenecek mali
tablolarının, genel kabul görmüş muhasebe kavram ilke ve standartlarına
uygunluğu ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği dürüst bir biçimde
yansıtıp yansıtmadığının, denetçiler tarafından denetim ilke ve
kurallarına göre, defter, kayıt ve belgeler üzerinden incelenmesini ve
tespit edilen sonuçların rapora bağlanmasını ifade eder. |
|
Bağlı Ortaklık |
İşletmenin doğrudan veya
dolaylı olarak en az % 50 oranında oy hakkına veya en az bu oranda
yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerdir. |
|
Bakiyeyi Yüklenim |
Sermaye piyasası araçlarının,
aracı kuruluşlarca halka arz yoluyla satışında, satılmayan kısmın
tamamının, bedeli satış süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın
alınacağının satışı yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder. |
|
Banka Bonoları |
Kalkınma ve Yatırım
Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip, ihraç ettikleri emre veya
hamiline yazılı bir sermaye piyasası aracıdır. |
|
Banka Garantili Bonolar |
Kalkınma ve Yatırım
Bankalarından kredi kullanan ortaklıkların, bu kredilerin teminatı
olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip, alacaklı bankaya verdikleri emre
muharrer senetlerden, bu krediyi kullandırmış olan bankaca kendi
garantisi altında ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır. |
|
Baz Fiyat |
Bir hisse senedinin seans
içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat limitlerinin ve fiyat
adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır. |
|
Başlangıç Sermayesi |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi
ortaklıkların sahip olmaları zorunlu asgari çıkarılmış sermayeleridir. |
|
Başlangıç Teminatı |
Vadeli işlem sözleşmesinde uzun
veya kısa pozisyonalan yatırımcının pozisyon açarken yatırması gereken
teminattır. |
|
Bedelli Sermaye Artırımı |
Şirketlerin sermaye artırımı
karşılığında çıkardıkları hisse senetlerini nominal değerinden veya daha
yüksek bir fiyattan satmak suretiyle gerçekleştirdikleri sermaye
artırımlarına denir. Söz konusu hisse senetleri ortaklara satılabileceği
gibi (rüchan hakkının kullandırılması), ortaklar dışındaki yatırımcılara
da satılabilir. (rüchan haklarının kısıtlanması). Bedelli sermaye
artırımına katılım bedeli belli bir süre ile sınırlıdır. |
|
Bedelsiz Sermaye Artırımı |
Anonim ortaklıkların, iç
kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı karşılığı çıkardıkları hisse
senetlerini bir bedel almaksızın ortaklarına dağıtarak
gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma
hakkı bir süre ile sınırlandırılamaz. |
|
Birincil Piyasalar |
Menkul kıymetleri ihraç eden
şirketler ile tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya karşılaştıkları
piyasalardır. Diğer bir anlatımla, menkul kıymetlerin ihraçcı
kuruluşlarca tasarruf sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu
piyasalardır. |
|
Blok Satış |
Emir miktarı şirketin
ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10’unu aşan satış işlemidir. |
|
Boğa Piyasası |
Talebin arzdan daha çok olduğu
ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği dönemi ifade eder. |
|
Borsa Eksperleri |
Menkul kıymetlere ilişkin
alım-satım emirlerinin ilgili iç yönetmelikte belirtilen esaslara göre
karşılaştırılması ile fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım
işlemlerinin sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir. |
|
Borsa Emirleri |
Müşteri emirleri, aracı kurum
üye temsilcileri tarafından seans içinde borsa bilgisayar sistemine
aktarıldığında borsa emrine dönüşür. |
|
Borsa Fiyatı |
Borsada belirli kurallara göre
işleyen organize pazarlarda işlem gören menkul kıymetlerin, borsadaki
arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatıdır. |
|
Borsa Payı |
Borsa üyelerinin, Borsa’da
gerçekleştirdiği işlem hacmine göre hesaplanarak Borsa’ya ödenen meblağ
olup Borsa Yönetim Kurulu’nca belirlenir. |
|
Borsa Üyeleri |
Sermaye Piyasası Kurulu’ndan
yetki belgesi ve Borsa’dan üyelik belgesi almış aracı kuruluşlardır. |
|
Bölgesel Pazarlar (Kot Dışı Pazar) |
Ulusal (Kot İçi) Pazar’da işlem
görme koşullarını taşımayan ve Borsa Yönetim Kurulu’nca geçici veya
sürekli olarak Ulusal Pazardan çıkarılmasına karar verilen şirketlerin
hisse senetlerine likidite sağlamak, bu hisse senetlerinin fiyatlarının
düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını
temin etmek amacıyla kurulan pazardır. |
|
Broker |
Borsamız mevzuatında Üye
temsilcisi kavramı kabul edilmiş olduğundan tanım “Üye Temsilcisi”
maddesi altına alınmıştır. |
|
Çapraz İşlem |
İşlemin alıcı ve satıcı
tarafının aynı üye olması durumunu ifade eder. Bu şekilde işlem
oluşturmaya yönelik emirler (Cross Orders), belirli kurallar dahilinde
işlleme tabi olurlar. |
|
Çıkarılmış Sermaye |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi
ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini temsil eden
sermayeleridir. |
|
Çok Fiyat-Sürekli Müzayede Sistemi |
Çok fiyat yöntemi; bir menkul
değer için verilen alım satım emirlerinin fiyat ve zaman önceliği
kurallarına uygun olarak teker teker karşılaştırılması sonucunda oluşan
fiyatlarla alım satım işleminin gerçekleştirilmesidir. |
|
Defter Değeri |
İşletmenin aktif toplamından,
borçlarının düşülmesi ile bulunan özvarlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse
senedi sayısına bölünmesi ile bulunur. |
|
Depo Sertifikası |
Yerel bir saklama kuruluşunda
depo edilen yabancı menkul kıymetleri temsilen çıkarılan ve bu menkul
kıymetlerin verdiği hakları aynen sağlayan, bunlara özdeş, hamiline
yazılı, nominal değeri temsil ettiği yabancı menkul kıymetin para birimi
cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır. |
|
Devlet İç Borçlanma Senetleri |
Devletin cari yıl bütçe
kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı amacıyla çıkarmış
olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır. |
|
Devlet İç Borçlanma Senetleri
Endeksleri |
Bu tür menkul kıymetlere
yatırım yapanlarının kıymetleri fiyat ve getirilerindeki gelişmeleri
basit ve anlaşılabilir göstergeler yardımıyla izleyebilmelerini sağlamak
amacıyla oluşturulmuşlardır. Ayrıca yatırımcıalrın sabit getirili menkul
kıymetlere yaptıkları yatırımlar ile diğer yatırım seçenekleri arasında
kolay karşılaştırma yapabilmelerini sağlar. |
|
Devre Kırıcılar |
Menkul kıymet borsalarında
piyasanın belirlenen bir süre içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş
göstermesi durumunda, hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış
ve satış emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı
düşüşlerin önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması
uygulamasıdır. |
|
Dışarıda Yerleşik Kişi |
Türk Parasını Kıymetini Koruma
mevzuatında tanımlanan dişarıda yerleşik kişidir. |
|
Emir Bölme |
Girilen bir emrin, orijinal
emrin fiyatına eşit ya da orijinal emrin fiyatından daha iyi fiyatlı
yeni emirlere bölünmesidir. Emir bölünmesi gerçekleştirildiğinde,
bölünen emirlerin toplam miktarının (toplam emir miktarının) ilk miktara
eşit veya daha büyük olması zorunludur. |
|
Emir İyileştirilmesi |
Alış emirlerinde fiyatların
yukarıya, satış emirlerinde aşağıya çekilerek fiyat önceliğinin
değiştirilmesidir. |
|
Emisyon Primi |
Ortaklıkların hisse senetlerini
nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış
fiyatı ile nominal değer arasında oluşan farktır. Bu gelir, ortaklıklar
için vergiden muaf bir gelir olup bilançolarının pasif bölümünde
özkaynak kaleminde yer alır. |
|
En İyi Gayret Aracılığı |
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının
izahnamede gösterilen satış süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın
ise ihraçcıya iadesini ifade eder. |
|
Eurotahvil |
İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki bir
döviz cinsinden ve uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile bir banka
ve/veya sendikasyon tarafından birden fazla ülkede eşannlı olarak ihraç
edien, genellikle hamiline kayıtlı tahvilerdir. |
|
Fesih |
Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı
olarak ya da kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi
halinde sona erdirilmesidir. Sözkonusu durum gerçekleştiğinde Ortaklık
hisse senetleri Borsa kotundan da çıkarılır. |
|
Finansman Bonoları |
İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç
ettikleri emre veya hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası
aracıdır. |
|
Fiyat Adımı |
Her hisse senedi fiyatı için
bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimidir. |
|
Fiyat Endeksleri |
Hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan endekslerdir. |
|
Fiyat Kotasyonu Vermek |
Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası
aracında seans sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır. |
|
Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı |
Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en
düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur.
Mevcut uygulamada bu limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür. |
|
Fiyat Önceliği |
Hisse Senetleri Piyasası’nda
daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım
emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı
alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder. |
|
Forward İşlemler |
Anlaşılan miktar ve fiyattan
belirli bir tarihte belli bir ürünün teslim edilerek karşılığının
ödeneneceğinin iki tarafın bibirine taahhütte bulunmasıdır. |
|
Futures Piyasaları |
Fiyat dışındaki şartları
standartlaştırılmış bir vadeli (forward) sözleşmenin işlem gördüğü
piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu teşkil eden ürün kontrat
şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat tarihinden alınıp
satılmaktadır. |
|
Gayrimenkul Sertifikaları |
İhraçcıların bedelleri inşa
edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul projelerinin finansmanında
kullanılmak üzere ihraç ettikleri, değerleri birbirine eşit, hamiline
yazılı menkul kıymettir. |
|
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları |
Gayrimenkuller ve gayrimenkule
dayalı sermaye piyasası araçlarından oluşan portföyü işleten ve
gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan sermaye piyasası
kurumlarıdır. |
|
Gelir Ortaklığı Senetleri |
Köprü, baraj, elektrik
santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon sistemleri ile sivil
kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum
ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması için
çıkarılan senetlerdir. |
|
Genel Finans Ortaklıkları |
Alacakların temellükü ve bu
alacaklar karşılık gösterilerek düzenlenen varlığa dayalı menkul
kıymetlerin ihracı ve halka arzı amacıyla kurulan anonim
ortaklıklardır. |
|
Getiri Endeksleri |
Hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin ödedikleri kar
paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir. |
|
Gözaltı Pazarı |
Hisse senetleri Borsa’da işlem
gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak
olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da işlem
gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli
aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin
gösterilmemesi, yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı
gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici
ya da sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması
nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması
durumlarında, sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse
senetlerinin likidite imkanını kesintiye uğramadan İMKB bünyesinde işlem
görebileceği pazardır. |
|
Halka Açık Anonim Ortaklık |
Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz
edilmiş sayılan anonim ortaklıklardır. |
|
Halka Açıklık Oranı |
Halka açık hisselerin nominal değerleri toplamının, tüm
hisselerin toplam nominal değerlerine oranını ifade eder. |
|
Halka Arz |
Halka arz, sermaye piyasası
araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda
bulunulmasını; halkın bir anonim ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya
davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya diğer teşkilatlanmış
piyasalarda devamlı işlem görmesini; halka açık anonim ortaklıkların
sermaye artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade eder. |
|
Halka Arza Aracılık |
Sermaye piyasası araçlarının
halka arz yoluyla satışına aracılıktır. |
|
Hazine Bonosu |
Hazine tarafından vadesi bir
yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve iskontolu olarak işlem gören
borçlanma senetleridir. |
|
Hedging |
Nakit piyasada bulunulan bir
pozisyondan oluşan risklerden diğer piyasalarda (futures, options vs.)
pozisyon alarak korunmadır. |
|
Hisse Senedi |
Anonim ortaklıklar tarafından
çıkarılan ve anonim ortaklığın sermayesine belirli bir katılma payını
temsil eden, yasal şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmiş,
kıymetli evraktır. |
|
Hizmetler Endeksi |
Hizmetler sektöründe yer alan
şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate
alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir. |
|
İçerden Öğrenenlerin Ticareti |
Sermaye piyasası araçlarının
değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine
veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak amacı ile kullanarak, sermaye
piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak şekilde
haksız yarar sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir. |
|
İflas |
Şirketin borçlarını ödeyemez
duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin sona erdirilmesidir. |
|
İhraç |
Sermaye piyasası araçlarının
ihraçcılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek veya halka arz
edilmeksizin satışıdır. |
|
İhraçcı |
Sermaye piyasası araçlarını
ihraç eden anonim ortaklıklar, mevzuata göre özelleştirme kapsamına
alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile
bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş
idare ve işletmelerdir. |
|
İkincil Piyasalar |
Daha önce ihraç edilmiş sermaye
piyasası araçlarının işlem gördüğü piyasalardır. |
|
İlâve Kotasyon |
Hisse senetleri Borsa kotunda
bulunan bir ortaklığın sermaye artırımı nedeniyle ihraç ettiği yeni
hisse senetlerinin kotasyon işlemini ifade eder. |
|
İlk Kotasyon |
Ortaklık hisse senetlerinin ilk
kez Borsa kotuna alınmasını, ortaklığın borçluluğu temsil eden menkul
kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasını ifade eder. |
|
İmtiyazlı Hisse Senedi |
Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine
temettü ödemesi, rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda
ayrıcalık tanıyan senetlerdir. |
|
İntifa Senetleri |
Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere
çeşitli hizmetler ve alacak karşılığı olarak kuruluştan sonra verilen ve
sermaye payını temsil etmeyen hisse senetleridir. |
|
İrtibat Büroları |
Aracı kurumu ve aracı kurumun
yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı
ile aracı kurumu temsil etmekle görevli hizmet birimleridir. İrtibat
büroları sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler. |
|
İşlem Birimi |
Bir sermaye piyasası aracının,
kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek asgari sayısını ya da
değerini ifade eder. İşlem birimi olarak “lot” ibaresi kullanılır. |
|
İşlem Hacmi |
Tüm hisse senetleri için
gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği hisse senedi sayısı ile
işlem fiyatının çarpılarak elde edilen yekünlerin toplanmasıdır. |
|
İşlem Miktarı |
Bir piyasada, bir seansta ya da
belli bir dönemde alınıp satılan (el değiştiren) menkul kıymet adedidir. |
|
İştirak |
Bir ortaklık ile işletme
arasında, sözkonusu ortaklığın yönetimine ve ortaklık politikalarının
belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir bağ yaratan, doğrudan veya
dolaylı sermaye ve yönetim ilişkisidir. |
|
İtfa |
Tahvil ihraç planında
belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın geri ödenmesidir. |
|
İzahname |
Sermaye piyasası araçlarının
ihracında ya da halka arzında ortaklıklarca halkı şirket ve hisse
senetleri konularında bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken
belgedir. |
|
Kalanını İptal Et (KİE) |
Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen veya
tamamen gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak
görünmeyerek sistem tarafından otomatik olarak iptal edildiği emir
türüdür. |
|
Kamuyu Aydınlatma |
Sermaye piyasasının açıklık ve
dürüstlük içinde işleyişini sağlamak, tasarruf sahipleri, ortaklar ve
diğer ilgililerin zamanında bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla,
sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım
kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel
durumların) kamuya açıklanmasıdır. |
|
Kapanış Fiyatı |
Bir seansta Borsa kaydına
alınan (tescil edilen) en son işlemin fiyatıdır. |
|
Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi (KOB) |
Ortaklıkların, kar ve zarara
ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren tüm faaliyetlerin
gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ihraç veya
halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası aracıdır. |
|
Katılma İntifa Senedi |
Nakit karşılığı satılmak üzere,
ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay alma, tasfiye
bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi haklar sağlayan bir
kıymetli evraktır. |
|
Kaydi Takas |
Üyelerin, takasa olan para
borçları ile takastan olan para alacaklarının hesaben ödenmesi ile
menkul kıymet borçları ile menkul kıymet alacaklarının hesaben
teslimidir. |
|
Kayıtlı Sermaye |
Ortaklıkların, esas
sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla, Yönetim Kurulu Kararıyla, Türk
Ticaret Kanunu’nun sermayenin artırılmasına dair hükümlerine tabi
olmaksızın çıkartabilecekleri, azami hisse senedi miktarını gösteren,
Ticaret Sicili’ne tescil edilmiş sermayeleridir. |
|
Kısa Pozisyon |
Bir malı, menkul kıymeti
veya vadeli işlem sözleşmesini satmaktır. |
|
Konkordato |
Kendi kusuru olmaksızın mali
durumu bozulmuş olan bir borçlunun alacaklıları ile yaptığı bir
anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda alacaklıların en az üçte iki oranındaki
çoğunluğu alacaklarının belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri
kalan borçlarını bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder. Konkordato,
Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanır. |
|
Kotasyon |
Bir şirkete ait menkul
kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul kıymetlerin Borsa kotuna
alınması ile şirketin Borsa tarafından gerekli görülen şartları yerine
getirmiş olduğu anlaşılır. |
|
Kredili Menkul Kıymet İşlemleri |
Bir aracı kuruluş nezdinde,
müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş
arasında yapılacak sözleşme hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak
borçlanmak suretiyle menkul kıymet alınmasını ifade eder. |
|
Kullanım fiyatı |
Opsiyon sözleşmelerinde,
opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun kullanılacağı anda alınacağı veya
satılacağıu fiyattır. |
|
Kupon |
Hisse senedi sahiplerinin bazı
ortaklık haklarının (karpayı, bedelli/bedelsiz sermaye artırımına
katılma hakları) kullanımını teminen hisse senetleri üzerinde bulunan ve
sistematik olarak numaralandırılmış kıymetli evraktır. |
|
Kupür |
Para, tahvil ve hisse
senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere göre, her birimine verilen
isimdir. |
|
Kurtaj |
Aracı kuruluşların, aracı
olarak Borsada gerçekleştirdikleri işlemler karşılığında menkul
kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı üzerinden
müşterilerinden aldıkları komisyondur. |
|
Kurucu Hisse Senetleri |
Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK.
Madde: 402) verdiği yetkiye dayanarak Anonim Şirketlerin kuruluşunda
veya sermaye artırımında, kuruculara ya da önemli hizmeti geçenlere,
şirket kârının bir kısmına iştirak hakkı temin etmek üzere nama yazılı
olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse senetleri,
belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi, şirketin yönetimine
katılma hakkını da vermez. |
|
Kurumsal Yatırımcılar |
Bireysel yatırımcılardan ayrı
olarak, kendisine devredilen paralardan ya da tahvil ve hisse senedi
satışıyla sağladığı kaynaklardan oluşan fonları yatırıma yönelten kurum,
kuruluş veya örgütlerdir. |
|
Küsurat Emir |
İşlem biriminin ihtiva ettiği
hisse senedi sayısından daha az miktarlar için verilmiş emirlerdir. |
|
Limitli Emir |
Emri veren alıcının, işlemin
gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek fiyatı; satıcının ise satmaya
razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği emir tipidir. |
|
Lot |
Hisse senetleri piyasasında
işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse Senetleri Piyasası’nda, 1 lot;
1.000.-TL nominal değerli 1000 adet hisse senedini veya 1.000.000 TL
nominal değerli hisse senedini ifade eder. |
|
Limit Değerli Emirler |
Özel limit fiyatlı emirlerin
belirli bir tutar sınırı konmuş şeklidir. Özel limit fiyatlı emre
ilaveten maksimum işlem değeri “TL” olarak yazılır. Sistem, belirtilen
tutardan fazla olmamak şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar, en
iyi fiyatlı emirlerden başlıyarak tüm fiyat seviyelerinde işlem
gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. Eğer belirtilen fiyat seviyesine
ulaşmadan girilen tutar karşılandıysa, karşılanan tutardan fazla işlem
olmasına sistem izin vermeyecektir. |
|
Limit Fiyatlı Emirler |
Fiyat ve Miktarın girildiği
emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen olmazsa, gerçekleşmeyen kısım
sistemde pasif olarak görünür. |
|
Mahsup |
Üyelerin, bir piyasadan doğan
alacaklarını talimatları doğrultusunda diğer bir piyasa işleminden doğan
borçlarını ödemede kullanabilmeleridir. |
|
Mali Piyasalar |
Tasarruf fazlası olan ekonomik
birimlerle tasarruf açığı (fon ihtiyacı) olan ekonomik birimler arasında
fon akımlarını düzenleyen kurumlar, akımı sağlayan araç ve gereçler ile
bunları düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan yapıya mali piyasa
(finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli fon akımlarını kapsayan
Para Piyasası (Money Market); orta ve uzun vadeli fon akımlarından
oluşan Sermaye Piyasası (Capital Market); Döviz Piyasası (Foreign
Exchange Market) ve Altın Piyasası (Gold Market) şeklinde
gruplandırılabilir. |
|
Maktu Teminat |
Borsa üyeleri tarafından hisse
senetleri piyasasında işlem yapabilmek için yatırılması gereken
teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit tutar olarak belirlenen
kısmıdır. |
|
Maksimum Lot |
Hisse senedi bazında belirlenen
ve alım satım sistemine limit fiyatlı emir olarak bir defada girilebilen
en yüksek miktardır. |
|
Menkul Kıymet |
Ortaklık veya alacaklılık
sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak
kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde
çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları SPK’ca belirlenen kıymetli
evraktır. |
|
Menkul Kıymet Borsaları |
Menkul kıymetlerin arz ve
talebinin karşılaştığı örgütlenmiş piyasalardır. |
|
Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri |
Aracı kuruluş ile müşteri
arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren
taraftan açığa satış amacıyla ödünç alan tarafa, belirli bir dönem için
menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin mislen geri
alınmasını ifade eder. |
|
Merkezi Takas |
Borsa’da gerçekleşen tüm
işlemlerin takasının yine Borsa’da sonuçlandırılmasıdır. |
|
Munzam Teminat |
Üçer aylık dönemlerde, her bir
temerrüt matrahı 20 milyon TL. veya üstü olmak kaydıyla, Hisse Senetleri
Piyasası işlemlerinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek
birden fazla günde Borsaca geçerli kabul edilmeyen şekilde savunmalı
olarak temerrüde düşen üyelerin, toplam temerrüt matrahının % 10’u
oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı takdirde ödenen aradaki
farka munzam teminat denir. |
|
Müşteri Emirleri |
Müşterilerin Borsa’da menkul
kıymet alıp satmak amacıyla Borsa üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde
ilettikleri emirlerdir. |
|
Müşteri İsmine Saklama Sistemi |
Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip edilem alt
hesapların Takasbank’ın yapacağı düzenleme ile isme çevrilmesini, her
bir yatırımcı için verilecek sicil numarası ile takip edilerek
yatırımcının kimlik bilgilerinin tespitinin mümkün hale getirilmesini ve
müşterilerin menkul kıymetlerini bloke edebilmesini amaçlayan sistemdir. |
|
Nakit Piyasalar |
Vade uygulanmadan aynı gün
valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır. |
|
Nama Yazılı Hisse Senetleri |
Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu
ve şirketin pay defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir. |
|
Net Aktif Değeri |
Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle
bir yıl) düzenlenen bilançodaki net aktif tutarının hisse senedi
sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir. |
|
Net Bakiye Prensibi |
Hisse Senetleri Piyasası’nda gün içinde yapılan iki
seansta gerçekleşen işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem aynı
menkul kıymet üzerinde yaptıkları alım satımları ve hem de nakit olarak
borç ve alacakları birbirine mahsup edilir. Üyeler, takasa kalan net
tutar kadar borçlu veya alacaklı olurlar. Böylece her aracı kuruluş için
gün sonunda ve tüm işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı ile
her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borcu/alacağı bulunur. |
|
Nominal (İtibari) Değer |
Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan
fiyattır. Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir. |
|
Normal Emir |
Küsüratsız şekilde tam olarak,
önceden belirlenmiş işlem birimi ve katları halinde verilmiş olan
emirlerdir. |
|
Opoze Hisse Senedi |
Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir. |
|
Opsiyon Sözleşmesi |
Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya finansal
göstergeyi belli bir fiyattan ileride önceden belirlenmiş bir tarihte
veya öncesinde alma veya satma hakkıdır. |
|
Opsiyon Pirimi |
Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden
belirlenmiş bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir
tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını elde etmek
amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği fiyattır. |
|
Oransal Teminat |
Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin
Hisse Senetleri Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük
ortalama tutarının % 4’üdür. |
|
Ortalama Teminat |
Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için
hesaplanan oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır. |
|
Otomatik İşleme Kapama |
Bir menkul kıymet yada menkul kıymet grubununfiyat ve/veya
işlem miktarının, belirlenen bi r süre içerisinde belirlenen bir
parametreyi aşan bir değişim göstermesi durumunda, o menkul kıymetlere
aitişlemlerin geçicibir süre için otomatik olarak durdurulmasıdır. |
|
Ödenmiş Sermaye |
Esas sermaye sistemine tabi
ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş
kısmıdır. |
|
Özel Denetleme |
Menkul kıymetlerin halka arzı
için kayda alınmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuran veya
Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olup, birleşme, devir veya tasfiye
durumunda bulunan anonim ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım
ortaklıklarından Kurul’ca belirlenenlerin mali tablo ve raporlarının
denetlenmesidir. |
|
Özel Emir |
Borsa Yönetim Kurulu’nca her
hisse senedi için ayrı ayrı belirlenmiş olan “bir seferde girilebilecek
işlem miktarı”nı aşan ve blok satış miktarından az miktarlı olan
emirlerdir. |
|
Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler |
Emir miktarının “Sıfır-0”
olarak girildiği, sadece fiyat verilerek sisteme aktarılan
emirlerdir. Belirli bir fiyata kadar olan bütün emirleri
karşılamak amacı ile girilir. Bu emirler, belirtilen fiyat seviyesine
kadar tüm fiyat seviyelerindeki emirleri karşılar |
|
Özel Sektör Tahvilleri |
Anonim şirketler tarafından
çıkarılan borçlanma senetleridir. Vadeleri en az iki yıl olmak üzere
serbestçe belirlenebilir ve sabit veya değişken faizli olarak ihraç
edilebilir. Kupon ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir. |
|
Piyasa |
İtalyanca “piazza” kelimesinden dilimize geçmiştir.
Genel anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak
isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade
eder. Arz ve taelbin karşılaşması çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir.
Farsça “bazar” kökeninden gelen pazar terimi de piyasa anlamına gelir. |
|
Piyasa Emri |
Menkul kıymet alım satımında en
iyi piyasa fiyatından işlemin gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür
emrin en büyük avantajı, emrin hemen yerine getirilebilme olanağıdır. |
|
Piyasa Fiyatı |
Sermaye piyasası aracının arz
ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan fiyatıdır. |
|
Piyasa Gözetimi |
Borsa’da işlem gören menkul
kıymetlerde gerçekleşen olağandışı fiyat ve/veya miktar hareketlerinin,
sözkonusu borsanın ilgili birimi ve/veya piyasanın yasal düzenleyicisi
konumunda olan kurum tarafından, yapay piyasa ve içeriden öğrenenlerin
ticareti gibi yasal olmayan aktivitelerin tespit edilebilmesi amacıyla
izlenmesi ve incelenmesi. |
|
Piyasaya Göre Ayarlama |
Vadeli işlem sözleşmesinde
pozisyon alındığı tarihten itibaren cari uzlaşma fiyatı ile bir önceki
gün piyasada oluşan uzlaşma fiyatı arasındaki farkın, açık pozisyon
sahiplerinin hesaplarına yansıtılmasıdır. |
|
Piyasa Yapıcı |
Piyasanın dürüst, düzenli ve
etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu sermaye piyasası
araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için
kendi nam ve hesabınaçift taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı
kuruluştur. |
|
Portföy |
Sahip olunan varlıkların aynı
veya farklı özelliğe sahip birden fazla kıymete yatırılması sonucu
oluşan toplam değerdir. |
|
Portföy Yöneticiliği |
Kıymetli madenlere dayalı
olanlar dahil olmak üzere sermaye piyasası araçlarından oluşturulan
portföylerin müşteriler hesabına vekil sıfatıyla yönetilmesidir. |
|
Rating (reyting) |
İhraçcıların (şirket, devlet,
vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil,
finansman bonosu vs.) anapara ve faizini zamanında geri ödeme
yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız
kuruluşlar tarafından yapılan değerlemedir. |
|
Referans Fiyat |
Bir hisse senedinin işlem
görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas
teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer
olarak kullanılması amaçlanan fiyattır. Sadece Rüchan Hakkı Kupon
Pazarı’nda işlem görmeye başlayacakyeni pay alma kuponları için
hesaplanır. |
|
Repo |
Bir menkul kıymetin işlemin
başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe geri alınmasıdır (Menkul
kıymetin geri alma vaadiyle satımı). |
|
Re’sen Alım/Satım |
Temerrüt halinin Borsa Yönetim
Kurulu’nun belirlediği süreyi doldurması halinde, sürenin bitimini takip
eden ilk iş günü işlem konusu hisse senetlerinin temerrüde düşen üyenin
pozisyonuna göre Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü’nce elektronik
ortamda ayrı hisse koduyla, cari fiyattan alım satımının yapılmasıdır. |
|
Temerrüt Alış/Satışı |
|
Resmi Müzayede Pazarı |
Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi
dairelerin Borsa’da yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet satım
işlemlerinin yapıldığı pazardır |
|
Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı |
Kayıtlı sermayeli olarak
kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak sermaye ve faiz kazancı
elde etmek amacıyla risk sermayesi yatırımlarına yönelten halka açık
anonim ortaklıklardır. |
|
Rüçhan Hakkı |
Ortaklıkların bedelli sermaye
artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır. Sözkonusu
hak, hisse senedine bağlı “Yeni Pay Alma Kuponları” karşılığında ve
ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. |
|
Rüçhan Hakkı Pazarı |
Hisse senetleri Borsa’da işlem
gören şirketlerin nakdi sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri
rüçhan hakkı kullanma süresi içinde sözkonusu hisse senedi üzerinde
bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp satılabilmesi için, Borsa’ca
belirlenecek süre içinde açılan pazardır. |
|
Sabit Getirili Menkul Kıymetler |
Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil
eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan,
ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan borçlanma
senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre kamu ve özel
sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar. Sabit getirili menkul
kıymetler vade sonuna kadar elde tutulmaları halinde belirli bir
getiriyi garanti eder. |
|
Saklama Kuruluşu |
Müşterisi adına menkul
kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve kuruluşlardır. |
|
Seans |
Borsada işlemlerin başlaması ve
bitmesi arasında geçen süredir. |
|
Sermaye Artırımı |
Yeni hisse senedi ihraç
edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış sermayenin artırılmasıdır. |
|
Sınırlı Denetleme |
Ara mali tablo düzenlemekle
yükümlü olan anonim ortaklıklar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve
yatırım fonlarının düzenleyecekleri ara mali tabloların, sürekli
denetleme ile görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından
incelenmesi ve rapora bağlanmasıdır. |
|
Sürekli Denetleme |
Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi
ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul görmüş denetim ve muhasebe esas ve
ilkelerine uygunluk yönünden, defter, kayıt ve belgelerinin her yıl
denetlenmesidir. |
|
Sürdürme Teminatı |
Borsa tarafından belirlenen ve
başlangıç teminatının, vadeli işlemler piyasasındaki olumsuz fiyat
değişmeleri sonucu oluşan zarar dolayısıyla, ineceği asgari teminat
seviyesini gösteren tutardır. |
|
Taban Fiyatı |
Hisse senetlerinin bir seans
içinde işlem görebileceği en düşük fiyattır. Her hisse senedi için fiyat
ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır. |
|
Tahsisli Satış |
Sermaye artırımlarında
artırılan sermayeyi temsil eden hisse senetleri ile mevcut hisselerin
hissedarlarınca, halka arz edilmeyerek, doğrudan dışarıda yerleşik
kişilere, kayıt öncesi belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli
olarak veya Borsa’nın ilgili pazarında toptan satışıdır. |
|
Tahvil |
Devletin 1 yıl, anonim
ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun vadeyle, ödünç para bulmak
amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere
çıkardıkları borç senetleridir. |
|
Takas |
Borsa’da gerçekleştirilen
işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların karşılıklı olarak tasfiye
edilmesidir. |
|
Talon |
Hisse senedinin kuponlarından
oluşan kısmına verilen isimdir. |
|
Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri |
Şirket varlıklarının belirli
bir süre içinde zorunlu satışı ile sağlanabilecek değerden tüm borçlar
ödendikten sonra kalan miktarın, hisse senedi sayısına bölünmesi
sonucu bulunan değerdir. |
|
Tavan Fiyatı |
Hisse senetlerinin bir seans
içinde işlem görebileceği en yüksek fiyattır. Her hisse senedi için
fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır. |
|
TEFE |
Toptan Eşya Fiyat Endeksidir. |
|
Teknik Analiz |
Geçmişte piyasada oluşmuş
çeşitli verilerin, bilgisayar ve grafikler yardımıyla geleceği
tahmin etmede kullanıldığı bir değerleme yöntemidir. |
|
Temellük |
Alacağın devralınması. |
|
Temerrüt |
Borsa’da yapılan işlemler
sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği ödeme veya menkul kıymet
teslimatlarının belirlenen süreler içinde gerçekleştirilmemesi sonucu
oluşan durumdur. |
|
Temettü / Kâr Payı |
Ortaklıkların dönem içinde elde
ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma hakkıdır. Sözkonusu hak,
hisse senedine bağlı “Kâr Payı Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse
senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa’da işlem gören
şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse senedi
şeklinde dağıtılabilir. |
|
Teminat |
Borsa üyelerinin, borsa
işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya verebilecekleri
zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları
meblağa denir. |
|
Teminat Tamamlama Çağrısı |
Vadeli işlemler piyasasında
alınan pozisyonlar için yatırılmış bulunan teminatın sürdürme teminatı
düzeyine gerilemesi vya daha altına düşmesi durumunda, yatırımcının
teminatını başlangıç teminatı seviyesine çıkarması için borsa tarafından
yapılan çağrıdır. |
|
Temlik |
Alacağın Devredilmesi. |
|
Ters Repo |
Bir menkul kıymetin işlemin
başlangıç valöründe alınıp, bitiş valöründe geri satılmasıdır (Menkul
kıymetin geri satım vaadiyle alımı). |
|
Tescil |
Borsa’da gerçekleştirilen
işlemlerin fiyatlarının doğruda, Borsa dışında gerçekleştirilen
işlemlerin fiyatlarının ise bu işlemlerin Borsa’ya bildirimi sonrasında
Borsa kaydına alınması işlemidir. |
|
Tescile Mesnet Belge |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi
anonim ortaklıklarda, sermaye artırımı işlemleri tamamlandıktan
sonra sermaye artırımının tescili için, Sermaye Piyasası Kurulu’nca
verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren belgedir. |
|
Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi |
Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan
borçlarını ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir. |
|
Tezgah Üstü Piyasalar |
Organize bir borsa dışında yapılan
işlemleri kapsayan gevşek ve gayriresmi nitelikteki borsa dışı
piyasalardır. |
|
Toptan Satışlar Pazarı |
Alıcıları önceden belli olan
veya olmayan, belli bir miktarın üzerindeki hisse senedi işlemlerinin
Borsa’da güven ve şeffaflık ortamında organize bir piyasada
gerçekleşmesini sağlayan pazardır. |
|
Tranş |
Tahvil ve Bono Piyasası’nda
işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir kademedir. |
|
TÜFE |
Tüketici fiyat endeksi |
|
Tümünü Yüklenim |
Sermaye piyasası araçlarının,
bedeli satışın başlamasından önce tam ve nakden ödenmek suretiyle
tamamının satın alınarak halka satılacağının, satışı yapana karşı
taahhüt edilmesidir. |
|
Türev Piyasalar |
İlerideki bir tarihte teslimatı
veya nakit uzlaşması yapılmak üzere herhangi ibr malın veya finansal
aracın bugünden alım satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların
tanımı forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir. |
|
Ulusal 100 Endeksi |
1986 yılında 40 şirketin hisse
senedi ile başlayarak zamanla sayısı 100 şirketin hisse senedi ile
sınırlanan Bileşik Endeks!in devamı niteliğindedir. Ulusal Pazar’da
işlem gören, yatırım ortaklıkları hariç önceden belirlenmiş şartlar
yanında sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilmiş
hisse senetlerinden oluşmakta ve İMKB-30 hisse senetlerini otomatik
olarak kapsamaktadır.
Hisse Senetlerinin fiyatları ve
her bir hisse senedinin; aynen saklamada bulunanlar hariç, Takasbank
saklamasında bulunan hisse senedi sayısının toplam hisse senedi sayısına
oranları, baz alınarak piyasa değeri ağırlıklı olarak hesaplanır ve
hisse senetleri piyasasının genel bir göstergesidir
|
|
Ulusal – 30 Endeksi |
Vadeli İşlemler Piyasası’nda
kullanılmak üzere, yatırım ortaklıkları hariç Ulusal Pazar’da işlem
gören şirketlerden önceden belirlenmiş şartlar yanında, piyasa değeri ve
likiditesi yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde
bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir. |
|
Hizmetler Endeksi |
Ulusal Pazar’da işlem gören ve
sadece hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri
piyasası endeksidir. |
|
Mali Endeks |
Ulusal Pazar’da işlem gören ve
sadece mali sektörde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri
piyasası endeksidir. |
|
Sınai Endeks |
Ulusal Pazar’da işlem gören ve
sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri
piyasası endeksidir. |
|
Ulusal Pazar |
Borsa Yönetim Kurulu kararı ile
pazarı açılmış, endekse dahil olan ve olmayan Borsa kotunda yer alan her
şirket hisse senedi için alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği
pazardır. |
|
Uluslararası Pazar |
İMKB Uluslararası Menkul
Kıymetler Serbest Bölgesi içinde “Serbest Bölgeler Mevzuatına” göre
faaliyet gösterecek esas olarak eski Doğu Bloku Ülkeleri, Türk
Cumhuriyetleri ve Orta Doğu ülkelerindeki şirketlere ait menkul
kıymetlerin işlem göreceği pazardır. |
|
Uyuşmazlık Komitesi |
Borsa işlemleri ile ilgili
olarak; üyeler arasında veya üyeler ile müşterileri arasında çıkan
uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine yardımcı olan komitedir. |
|
Uzlaşma Fiyatı |
Vadeli işlemler piyasasında
pozisyon alan hesapların günlük kar/zarar ve teminat yükümlülüklerinin
hesaplanmasında kullanılan fiyattır. Genelde seansın sonuna doğru oluşan
fiyatların ortalaması şeklinde hesaplanır. |
|
Uzun Pozisyon |
Bir malı, menkul kıymeti
veyavadeli işlem sözleşmesini satın almaktır. |
|
Üye Temsilcisi |
Borsa’da işlem yapma yetkisine
sahip aracı kuruluş temsilcisidir |
|
Vadeli İşlem Piyasaları |
Standartlaşmış vadeli işlme
sözleşmelerinin işlem gördüğü, takası bir takas kurumu tarafından
garanti edilen ve Borsa bünyesinde işleyen piyasalardır. |
|
Vadeli İşlem Sözleşmeleri |
Sözleşmenin taraflarına
bugünden, belirlenen ileri bir tarihte üzerinde anlaşılan fiyattan,
standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı veya kıymeti satın
alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir. |
|
Vadeye Kalan Gün |
Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün
sayısıdır. |
|
Valör |
İşlem sonucu oluşan
yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir ifade ile menkul kıymet ve
nakdin el değiştirdiği (takas) tarihtir. |
|
Varlığa Dayalı Menkul Kıymet |
İhraçcıların kendi ticari
işlemlerinden doğmuş alacakları veya temellük edecekleri alacaklar
karşılığında, ihraç edebilecekleri kıymetli evraktır. |
|
Volatilite/ Oynaklık |
Bir menkul kıymetin fiyatının
veya piyasanın genelinin kısa bir zaman aralığı içerisinde gösterdiği
dalgalanma özelliği. Oynaklığı yüksek bir menkkul kıymetin
fiyatında hızlı değişim ve aşırı dalgalanma özellikleri görülür. |
|
Yabancı Hisse Senedi |
Yabancı ortaklıklarca
bulundukları ülke mevzuatına uygun olarak çıkarılan ve ortaklık hakkını
temsil eden menkul kıymetlerdir. |
|
Yabancı Ortaklık |
Türk Parasını Kıymetini Koruma
mevzuatında tanımlanan dışarıda yerleşik kişilerden ilgili ülke
mevzuatına göre yabancı sermaye piyasası araçlarını çıkaran ortaklıklar
ile yatırım ortaklıklarıdır. |
|
Yabancı Sermaye Piyasası Araçları |
Çıkarıldıkları ülke
borsalarında alım satım konusu olan ve Kurulca niteliği belirlenen
menkul kıymetler ile hak ve alacakları temsil eden diğer kağıtlardır. |
|
Yabancı Yatırım Fonu |
Kanun’da tanımlanan yatırım
fonlarına benzer özellikleri taşıdığı Kurul’ca kabul edilen, yurtdışında
kurulmuş yatırım fonlarıdır. |
|
Yapay Piyasa / Yapay Fiyat |
Bir veya birkaç üyenin, bir
veya birden fazla seanslar boyunca herhangi bir menkul kıymet için,
sözkonusu menkul kıymetin gerçek piyasa değerini yansıtmayacak şekilde
fiyat (yapay fiyat) teşekkül ettirecek şekilde sürekli olarak önceki
alım emrine göre daha yüksek fiyatlarda alım emirleri veya sürekli
olarak daha düşük fiyatlarda satım emirlerinin borsaya iletilmesi
ile oluşturmaya çalışılan piyasaya yapay piyasa denir. |
|
Yatırım Danışmanlığı |
Müşterilere, sermaye piyasası
araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlar, şirket birleşme
ve el değiştirmeleri, şirketlerin finansman ihtiyacının karşılanması
hakkında ve benzeri konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya sözlü
yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir. |
|
Yatırım Fonu |
Halktan katılma belgeleri
karşılığı toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin
dağıtılması ve inançlı mülkiyet ilkesine göre sermaye piyasası araçları
ile ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer
kıymetli madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan mal
varlığıdır. |
|
Yatırım Fonu Katılma Belgesi |
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip
olduğu hakları taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren kıymetli
evraktır. |
|
Yatırım Ortaklıkları |
Sermaye piyasası araçları ile
ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda
işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere
anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye
piyasası kurumlarıdır. |
|
Yeniden Değerleme |
Ortaklıkların aktiflerinde
kayıtlı bulunan ve amortismana tabi maddi duran varlıklarının enflasyon
sebebiyle elde etme maliyeti ile piyasa değeri arasında oluşan farkın
bilançoların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla Maliye
Bakanlığı tarafından her yıl açıklanan oranlar dahilinde değerinin
yükseltilmesidir. |
|
Yeni Hisse Pazarı |
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin sermaye
artırımlarının bir hesap dönemi içinde temettü ödemesinden önce
gerçekleşmesi durumunda, üzerinde geçmiş yıl temettü kuponu bulunmayan
”Yeni” hisse senetlerinin, temettünün ödenmeye başladığı ilk güne kadar
geçici süre ile işlem gördüğü pazardır. |
|
Yeni Şirketler Pazarı |
Yeni kurulmuş olmakla birlikte
büyüme potansiyeli taşıyan ve hisse senetlerini Borsa’da veya Borsa
dışında ilk kez halka arz etmek suretiyle halka açılacak şirketlerin
hisse senetlerinin Borsa'’a güven ve şeffaflık ortamında, organize bir
piyasada işlem görmesini sağlamak amacıyla kurulmuş pazardır. |
|
Zaman Önceliği |
Hisse Senetleri Piyasası’nda,
fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen
emirlerin öncelikli olarak karşılanmasıdır.
EKONOM.COM |
